Kapag natuyo ang bukid, madaling sabihin na epekto lamang ito ng El Niño.

Pero para sa magsasaka, hindi lamang lupa ang natutuyo.

Natutuyo ang pananim na pinaglaanan ng oras. Nababawasan ang ani na pinaglaanan ng puhunan. At kasabay ng pagbabago ng panahon ay ang pangambang baka hindi sapat ang maaani upang maitawid ang susunod na araw.

Sa mini press briefing, sinabi ni Juan Lopez na kabilang sa pinakamalaking hamon ng El Niño ang kakulangan sa suplay ng tubig at pagbabago ng weather patterns, kabilang ang humidity at precipitation. Kaya naman hindi kataka-takang kabilang ang agrikultura sa mga sektor na labis na nangangailangan ng paghahanda.

Ngunit dito ako napapaisip.

Sa bawat pagbanggit natin sa “sektor ng agrikultura,” minsan nakakalimutan nating may taong nakatayo sa likod ng salitang iyon.

May magsasakang gumigising nang maaga. May magsasakang umaasa sa panahon na hindi naman niya kayang kontrolin. At may magsasakang kapag pumalya ang ulan, siya rin ang unang sumasalo sa epekto.

Kaya mahalaga ang mga hakbang na binanggit sa briefing mula sa pagpapakilala ng resilient crops hanggang sa insurance at cash assistance para sa mga lugar na matinding maaapektuhan.

Pero hindi dapat maging dahilan ang pagkakaroon ng programa para isipin nating tapos na ang problema.

Dahil ang tulong ay may saysay lamang kung nakararating sa taong nangangailangan nito.

Maaaring may ₱28 bilyon para sa mitigation. Maaaring may emergency fund. Maaaring may mga protective measure na ipinaplano mula lungsod hanggang barangay.

Ngunit sa dulo, ang tanong ay simple: kapag dumating ang pinakamabigat na epekto ng El Niño, sino ang unang makikinabang sa mga ito?

Hindi sapat na may pangalan ang programa. Hindi sapat na may halaga ang pondo. Hindi sapat na may plano sa papel.

Ang magsasaka ay hindi numero sa ulat. Hindi siya simpleng “sector affected.” Siya ang taong kailangang harapin ang tuyong lupa at umaasang may matitira pa sa kaniyang pinagpaguran.

Hindi niya kayang kontrolin ang init. Hindi niya kayang tawagin ang ulan. Ngunit hindi ibig sabihin na kailangan niyang harapin ang lahat nang mag-isa.

Sapagkat kapag natuyo ang bukid, hindi lamang tubig ang nawawala.

Kapag natuyo ang bukid, may taong unti-unting natutuyo ang kabuhayan at hindi dapat hayaang siya rin ang matuyo sa paghihintay ng tulong.